Het is natuurlijk een prima idee om met aandacht te eten. Langzaam kauwen en bewust van iedere hap genieten. Bestek eventjes neer leggen, slokje wijn of water en eens kijken wat voor lekker hapje de volgende zal zijn. Heerlijk genieten wat meestal goed lukt op een lome avond in het weekend.

En soms heb ik daar helemaal geen tijd en zin in. Dan moet er gewoon gegeten worden anders val ik van mijn graatje. Geen tijd voor flauwekul bij de lunch maar gewoon even een flinke hap uit een dubbele boterham met kaas. Grote slok karnemelk om het weg te spoelen en een appeltje na. En weer door met leuke of minder leuke bezigheden.

Ik train namelijk heel veel op het moment. Ik ga voor Artsen zonder Grenzen de Tour for Life fietsen in de eerste week van september dit jaar. Een tocht van Italië naar Nederland in acht dagen met heel veel bergen in het parcours. En omdat ik gemiddeld meer dan tien uur train per week, ligt mijn energieverbruik veel hoger dan normaal.

En trainen is leuk. Ik heb half Nederland al op de fiets gezien en ben bijvoorbeeld tot de conclusie gekomen dat Nederland groener en mooier is dan ik dacht. Laatst heb ik met mijn fietsende echtgenoot een tocht van 166 kilometer in de Ardennen gefietst. Ook heel mooi. Maar ondertussen moet je blijven eten en drinken want anders wordt lekker fietsen vooral hangen en wurgen.

Gemiddeld is dat 750 milliliter zoete vloeistof per uur en af en toe een reepje of stuk ontbijtkoek. Op een lange tocht betekent dat af en toe moet bijvullen. Zo moest ik in de Ardennen in een supermarkt op zoek naar vocht en iets eetbaars. Op de parkeerplaats, tussen de karretjes en auto, werden de bidons weer bijgevuld en even paar minuten de tijd genomen om te eten en te drinken.

En wat was dat lekker. Een flink stuk rijstevlaai schoven we met grote happen naar binnen met af en toe een slok drinken. Daar zaten mijn man en ik in het zonnetje te genieten. Een beetje moe met zware benen. Niks 'ladylike' genieten maar als een klein kind lekker proppen. Omdat je weet dat je er dan in de laatste kilometers weer even tegen kan.

Het klinkt misschien als mindless bunkeren. Maar gek genoeg is het dat niet. Ik kan me van heel veel fietstochten, van Frankrijk tot Nieuw Zeeland, bijna fotografisch herinneren hoe ik op een stoepje eten naar binnen werkte. Los van alles wat hoort, simpelweg genieten van iets wat je lijf op dat moment heel hard nodig heeft. Soms is lekker eten niet meer dan dat...

Afgelopen weekend bevestigde een artikel in de Volkskrant weer eens dat een gezond leefpatroon grote invloed heeft op je leven. Niet alleen je hart en vaten varen wel bij een gezonde voeding maar ook je vruchtbaarheid. Een mediterraan dieet vergroot namelijk de kans op zwangerschap bij vruchtbaarheidsbehandelingen.
De mediterrane keuken bevat veel vis, groente, peulvruchten, olie en noten. En wanneer je op deze manier eet, heb je als vrouw een 40 % grotere kans om zwanger te worden na IVF of ICSI.

Natuurlijk kun je je afvragen of vrouwen die gezond eten ook niet andere gezonde dingen doen. Zoals sporten en bewegen, niet roken en weinig tot niet drinken. Misschien hebben ze ook een gezonder gewicht. Want in het project 'overgewicht en kinderwens' waarbij ik als voedingskundige betrokken ben, zien we keer op keer dat afvallen en bewegen helpt.

Het grootste deel van de vrouwen in ons project is inmiddels zwanger geworden nadat ze minstens 10 % van hun lichaamsgewicht verloren en meer gingen bewegen. Ook dat verhoogt je vruchtbaarheid. Kortom, gezond leven is zo slecht nog niet als je zwanger wilt worden! En dan is het fijn om te zien dat gezond eten daarbij helpt.

Helaas trekken de onderzoekers de merkwaardige conclusie dat er meer onderzoek nodig is. Meer onderzoek is altijd leuk. Maar de onderzoekers willen precies weten welke voedingsmiddelen en welke doses daarvan bevorderend zijn voor een zwangerschap. Want pas dan kan er aan vrouwen een dieet worden geadviseerd.

Dat is blijkbaar gemakkelijker voor bijvoorbeeld de gynaecoloog. Dan kan hij/zij vertellen dat er dagelijks vijf pijnboompitten, één deciliter olijfolie, één tomaat en drie sperziebonen moeten worden genuttigd. En krijgt de vrouw met kinderwens een duidelijk boodschappenlijstje als recept mee. Want het advies om gezonder te eten en meer te bewegen blijft natuurlijk een veel lastiger en vager advies.

En als het dan niet lukt weet de vrouw met kinderwens dat het in ieder geval niet haar eetpatroon was. Dagelijks heeft ze de zwangerschapsbevorderende olijfolie en vruchtbaarheidverhogende groente gegeten. Daar ligt het dus niet aan. Maar dat ze nog steeds rookt en nauwelijks uit haar stoel is te krijgen is wel een beetje pech. Maar wist zij veel?

In binnen- en buitenland gaan er steeds meer geluiden op dat de huidige voedingsadviezen niet de manier zijn om mensen gezonder te laten eten. We eten geen voedingsstoffen en niemand weet precies hoeveel gram zout hij of zij vandaag binnen heeft gekregen.

Er zijn ook geen gezonde voedingsmiddelen, er zijn alleen gezonde eetpatronen. Je eetpatroon bepaal je natuurlijk door een keuze te maken uit verschillende voedingsmiddelen. En sommige keuzes zijn beter dan andere. Maar het totaal van wat je kiest maakt of je gezond eet. Alleen maar groente of volkorenboterhammen is een slecht idee.

'Eet een beetje minder en beweeg een beetje meer' is misschien de meest eenvoudige boodschap. Maar wel eentje die al tientallen jaren klopt. En wil je een uitgebreider advies? 'Eet vooral planten', is een simpel advies van Michael Pollan. Kan allemaal op de achterkant van het visitekaartje van de gynaecoloog. Maar ook op die van de cardioloog, dietiste en personal trainer. Maar ik vermoed dat vrijwel iedereen het eigenlijk wel weet. Zelfs al je niet zwanger wilt worden....

Vorige week wilde mijn zoon pesto maken. Hij weet al precies hoe dat moet. Alle blaadjes van een basilicumplant, scheut olijfolie en een handje pijnboompitten in een hoge kom doen. Staafmixer erop, parmezaan raspen, parmezaan toevoegen en proeven of er nog wat zout bij mag. Lekker!

Helaas merkte ik de volgende dag dat alles wat ik at een bitter bijsmaakje kreeg. Dit had ik al eens eerder mee gemaakt. Ik wist dus wat de oorzaak was. De pijnboompitten waren de oorzaak. Niemand had er thuis verder last van behalve ik. Blijkbaar kan ik niet tegen de Chinese variatie op de echte pijnboompit.

Als je het weet kun je de Chinese pitjes gemakkelijk herkennen. Ze zijn iets dikker en korter en hebben een zwart puntje. Deze soort komt van een andere boom. En blijkbaar doen ze iets met je smaakpapillen. Dit duurt ongeveer vijf dagen lang. Daarna worden je smaakpapillen vervangen door nieuwe. En dat is in dit geval erg fijn. Helaas is onbekend wat nu precies de oorzaak is van de bittere nasmaak aan alles wat je eet. De theorie is dat een vetachtig stofje uit de Chinese pijnboompit, een triglyceride, zich hecht aan je smaakpapillen. Hierdoor wordt je smaak beïnvloedt, negatief dus. Want bitter is niet fijn.

Uiteraard bleef ik de afgelopen dagen gewoon eten. Maar het smaakte net wat minder. Door een vreemde maar grappige ruil kreeg ik bijvoorbeeld een doos bonbons voor een boek De Afvallers XXL. Normaal vind ik het lastig om hier vanaf te blijven. Maar nu smaakte het me totaal niet. De doos staat er nu nog!

Toen ik dit vertelde in mijn praktijk kreeg ik de vraag of het geen idee was om dat stofje in een flesje te stoppen. Als afslankmiddel en ondersteuning tegen snoeplust en eetbuien. Iedere vijf dagen zou je even je tong moeten druppelen voor een maximaal effect. Maar ik twijfel of het zou helpen.

Ik moest denken aan Bitex, het spul tegen nagelbijten. Nog veel bitterder en nog viezer dan het bittere nasmaakje wat ik de afgelopen dagen proefde. Nagels zijn niet lekker en bittere nagels al helemaal niet. En toch hielp het mijn oudste zoon niet van het nagelbijten af. Onbegrijpelijk.
Maar dan went een bonbon of gevulde koek met een bitter nasmaakje ook vast wel weer.
Het resultaat van afgelopen week is wel dat ik voorlopig geen pesto meer hoef. Bitter of niet....

Wat is nou een gezond tussendoortje? Want ik kan dan wel roepen dat je beter zes keer op een dag een kleine maaltijd kunt eten dan drie keer een grote, maar wat moet je dan eten? Is een kleine tussenmaaltijd een knäckebrödje smeerkaas, een appel of allebei?

En wat doe je als je geen mandarijn meer kunt zien, de wortels je neus uit komen en je van ontbijtkoek alleen maar meer trek krijgt? Tja, dan is het een idee om iets met meer eiwitten te proberen. Een gekookt eitje bijvoorbeeld is handig mee te nemen en stilt absoluut je trek op een gezonde manier. Ook een handje studentenhaver is een gezond idee. Het is alleen voor sommigen lastig om niet twee, drie of veel meer handjes te nemen.

Noten zijn gezond want ze bevatten niet alleen hongerstillende eiwitten maar ook veel goede vetten. Maar ook van goede vetten word je dik. En dat is meteen een groot nadeel van noten. Want je kunt er gedachteloos lekker van door blijven eten. Voordat je het door hebt is het zakje leeg. Je kunt beter iets eten waar je meer voor moet doen zodat je er bewust mee bezig bent. Eten waar je met je hoofd bij moet blijven zodat je niet met andere dingen bezig kan zijn.

En wat is dan een perfecte snack? Pelpinda's! Pellen gaat nauwelijks zonder aandacht. En je bent wel even bezig voor je een handje pinda's bij elkaar gepeld hebt. Pelpinda's eten is mindful snacken!
Pinda's hebben een vergelijkbare samenstelling als noten en pelpinda's zijn ongezouten en vezelrijk. Inmiddels staat er bij ons in de keuken een grote schaal pelpinda's waar iedereen af en toe wat uit snackt. Niemand eet zich er ranzig aan al moet ik rond vijven nog wel eens mijn zoons melden dat we ook zo gaan eten. Maar verder een prima snack voor puberzoons.

Er zit echter één groot nadeel aan. Terwijl ik dit schrijf krijg ik een kop thee met zeven pelpinda's. Inmiddels zijn ze op. De lege schillen zitten in een leeg koffiekopje. Maar rond mijn toetsenbord liggen kleine stukjes vliesjes en vezels. En niet alleen daar. Rond iedere prullenbak in huis ligt een grote concentratie van dezelfde ellende en lege schillen die de bak net misten. Daarnaast is er iemand in huis die zich luid en duidelijk irriteert aan lege schillen in de schaal met pelpinda's.

Dus weet wat je in huis haalt. Pelpinda's zijn dan wel gezond en mindful. Maar geven ook heel veel zooi. En met zooi gaan mijn huisgenoten heel mindless om. Het wordt opzij geschoven, genegeerd en verstopt. Gelukkig hebben we iedere week een schoonmaakster die in ieder geval de vloer dopvrij maakt. Maar misschien moeten stresseters en mensen met een schoonmaakfobie zich niet aan pelpinda's wagen. Dan toch maar een worteltje?

Het lijstje in mijn vorige blog leidde tot flink wat vragen. Vooral over de eierkoeken kreeg ik nogal wat reacties. Natuurlijk zijn er ook lékkere eierkoeken van de bakker. En nee, een eierkoek met slagroom is niet gezonder dan een stroopwafel. En pas op, er zijn ook volkoren eierkoeken met heel veel zaden en pitjes die flink hun best doen om gezond te lijken. Maar leg een dergelijke eierkoek eens op de weegschaal en vergelijk dat dan met een dun plakje ontbijtkoek. Wedden dat je dan doorkrijgt waarom je door 'gezonde' eierkoeken niet afvalt?

Ik ben gek op koek. Van volkoren ontbijtkoek tot kokosmakronen, alles vind ik lekker. Maar eierkoeken? Zoals ik al schreef zit er niks gezonds in en verzadigt het nauwelijks. En dat hoeft ook niet altijd. Af en toe eet je iets omdat je het lekker vindt. Maar trek een gemiddelde zak eierkoeken van de supermarkt open en je bezwijkt bijna door de ammoniaklucht. Ik kan me dus niet voorstellen dat je dat eet omdat het je smaakpapillen zo bevredigt.

Deze bedwelmende pislucht ontstaat doordat bakkers voor hele luchtige eierkoeken ammoniumcarbonaat toevoegen als rijsmiddel. Wanneer na het bakken de koeken te snel het plastic in gaan, kan de ammoniaklucht niet weg.
Die lucht maakt mij onpasselijk maar blijkt ook nuttig te zijn. Een mooie anekdote hoorde ik van een hondenbezitter. Wanneer je deze ammoniakstinkbommen aan een reu (mannetjeshond) geeft, zijn ze zo bedwelmd dat ze niet meer achter vruchtbare teefjes aan gaan.

Je kan je dus afvragen of Sonja's eierkoekenhype van invloed is geweest op het sexuele leven van SB-ers (mensen die Sonjabakkeren). Sexuele activiteit mag tot bewegen gerekend worden maar de gemiddelde 'beurt' duurt maar enkele minuten. Op het totale beweegpatroon zullen eierkoeken dus nauwelijks effect hebben. Maar de volgende keer dat je partner hoofdpijn heeft, moet je maar even vragen of hij/zij aan de eierkoeken heeft gezeten!

Er wordt me vaak gevraagd welke voedingsmiddelen helpen bij het afvallen. Of nog erger:"Waar val je van af?" Helaas denken nog heel veel mensen dat je alleen van vet eten aankomt. En zijn ze verbaasd als je vertelt dat je ook van gezond eten dik wordt als je niet oppast. Voor degenen die het graag nog een keer uitgelegd krijgen: van teveel eten word je dik. Maakt niet uit wat je eet!

Maar de fabels rond de speciale 'lijntoppers' maakt een mooie lijst. Waarbij de volgorde willekeurig is en afhankelijk van de huidige dieethype:

1. grapefruit Dit enigzins bittere fruit lost geen vet op en bevat bijna net zoveel calorieën als een sinaasappel en ook het sap is net zo slecht voor je tanden en taille als cola. Overigens doet ook citroensap geen barst voor je vetrollen. De fabel is dat je van een halve grapefruit 's ochtends bij je ontbijt heel lang geen honger krijgt. Tja, als je met dat idee de gevulde koek bij de koffie kunt afslaan is het mooi meegenomen.

2. rauwkost Ooit heeft een dieetgoeroe bedacht dat er negatieve calorieën zijn. Het idee was dat het verteren van rauwe kool of ijsbergsla zoveel energie kost, dat je er van afvalt. Helaas is dit een broodje aap verhaal. Het heeft er wel voor gezorgd dat nog steeds veel afvallers zweren bij rauwe groente. Rauwe groente is lekker, gezond en geeft veel volume op je bord. Zeker wanneer je niet te scheutig met de dressing bent. Maar wissel het wel af met gekookte groente. Van gekookte groente kun je meer op en van sommige voedingsstoffen krijg je uit gekookte groente meer binnen.

3. groene thee Groene thee heeft een flinke opmars gemaakt de laatste jaren. Helaas is de groene thee vaak niet van al te beste kwaliteit en wordt de 'groenige' geur gemaskeerd met citroen. Zodat het soms lijkt als of je per ongeluk een scheut dreft in je warme water hebt gekieperd. Toch drinken veel vrouwen groene thee omdat het zou helpen bij het afslanken. Het wordt al jaren geroepen maar het is nog nooit bevestigd door onderzoek. En als er al een effect is, dan is het miniem. Drink dus gewoon wat je lekker vindt, groen, zwart of wit!

4. water Ik roep het nog één keer: VAN WATER DRINKEN VAL JE NIET AF! Een glas water drinken leidt even af als je trek krijgt maar liters water drinken helpt niet bij het afvallen. Ook geeft het maar heel even een vol gevoel. Drink wel voldoende als je afvalt maar dat mag ook iets anders zijn zoals koffie, (groene) thee of kruidenthee.

5. eierkoeken Eierkoeken zijn sinds SB ongelofelijk populair geworden. Laatst sprak ik iemand die drie zak eierkoeken in zijn karretje had liggen:"Ja, ik ga er maar weer eens tegenaan." Inderdaad zit er in eierkoeken verder weinig anders dan bloem, suiker en eiwit en is het zo 'weg'. Geen voedingsstoffen maar wel calorieën. Waarom zou je dat willen eten?

6. fruit Voor bananen zijn mensen bang. Daar zou je maar dik van worden. Maar zakken mandarijntjes en kilo's appels worden gegeten op een dag omdat je daar toch niet dik van wordt. Ooit bedacht dat die vijf flinke appels je 500 kilocalorieën leveren? Dat is net de hoeveelheid van een gezonde avondmaaltijd.

7. cup a soup Soep is best een goed idee wanneer je wilt afvallen. Het vult, het is warm en je kunt er een hoop groente in kwijt als je het zelf maakt. Maar cup a soup levert je minstens 50 kcal en is niks anders dan gebonden zout met een smaakje. (Het woord verDIKkingsmiddel zou je moeten afschrikken. Al heeft dan niks met je gewicht te maken maar met het binden van de soep. Maar toch....)

Er zijn vast meer producten toe te voegen aan de lijst. Ik hoor het graag. Maar ik wil maar zeggen dat afvallen iets is wat je zelf moet doen. Met goed eten en wat meer bewegen. Helaas bestaan wondermiddeltjes niet.